KLİNİK HESAPLAMALAR

Klinik Hesaplamalar Modülü’nde klinik tıp ve klinik eczacılık bakımından önem taşıyan bazı temel hesaplama rutinleri yer alır. Bu rutinler şunlardır:

Konsantrasyon Hesaplamaları

Bir ilaca ait katı toz veya konsantre stok çözeltiden hareketle istenen hacim molar konsantrasyondaki çözeltinin hazırlanmasında kullanılır. Hazırlanması istenen çözeltinin izotonik olması istendiğinde “izotonik” kutucuğunun işaretlenmiş olması gerekir.

Miligram – Miliekivalan Dönüşümü

İyonların miliekivalan ağırlıkları ile miligram ağırlıkları arasında dönüşüm sağlayan bir rutindir.

Metrik Konsantrasyon Dönüşümü

Molekül ağırlığı bilinen bir maddenin metrik konsantrasyon dönüşümlerini (örneğin; mg/mL’den mol/L’ye veya mol/L’den mg/ml’ye) sağlar.

Büyük Hacimli Parenteral Çözeltiler İçin İnfüzyon Hızının Hesaplanması

Akış hızı belirli (damlatma faktörü bilinen) bir intravenöz damlatma aparatı (IV drip chamber) kullanılarak belirli hacimdeki bir parenteral çözeltinin yine belirtilen bir sürede verilmesi gerektiğinde infüzyon hızının ve damlatma hızının hesaplanmasında kullanılır.

İntravenöz İlaç Çözeltilerinin İnfüzyon Hızlarının Hesaplanması

Parenteral infüzyonla uygulanması gereken ilaç çözeltilerinin intravenöz infüzyon ve damlatma hızlarının hesaplanmasında kullanılan bir rutindir. “Standart Yöntem” ve “Hasta Ağırlığına Göre” olmak üzere iki ayrı metoda göre uygulanabilir. Standart yöntemde hastanın ağırlığı dikkate alınmaz.

Vücut Yüzey Alanının Hesabı

Vücut ağırlığı ve boy verilerinden hareketle vücut yüzey alanının hesaplanmasını sağlar. Sonuçlar Mosteller formülü, Dubois ve Dubois Formülü, Haycock Formülü, Gehan ve George Formülü ve Boyd Formüllerine göre hesaplanarak ayrı ayrı rapor edilir.

Çocuklar İçin Doz Hesabı

Çocuğa ait ağırlık, boy, yaş ve erişkin dozu verilerinden hareketle değişik formüllere göre çocuk dozunun hesaplanmasını sağlayan bir rutindir. Bu rutin yardımıyla çocuk dozunu, ağırlıktan hareketle, Augsberger ve Clark formüllerine göre; yaştan hareketle Augsberger, Cowling, Dilling, Young, Webster ve Fried (sadece 12 aya kadar çocuklar için) formüllerine göre hesaplamak mümkündür. Bunlara ek olarak, Çocuklar İçin Doz Hesabı Rutin’i çocuk dozunun vücut yüzey alanına ve boya göre hesaplanmasına da olanak verir.

Yağsız Vücut Ağırlığı, İdeal Vücut Ağırlığı, Vücut Kütle İndeksi

Yetişkin ve çocuklar için ayrı ayrı olmak üzere, vücut ağırlığı ve boy verilerinden hareketle yağsız vücut ağırlığı (kısa süreli ilaç kullanımı bakımından önem taşır), ideal vücut ağırlığı ve vücut kütle indeksinin hesaplanmasını sağlayan bir rutindir.

Vücut Sıvı Hacimleri

Bu rutin vücut ağırlığı ve boy verilerinden hareketle toplam vücut sıvı hacmi, intraselüler sıvı hacmi, ekstraselüler sıvı hacmi, interstisyel sıvı hacmi ve plazma hacminin hesaplanmasını sağlar.

Alkol zehirlenmesi

Bu rutin kan alkol düzeyi tayin edilen bir kimsenin (normal veya alkolik olup olmamasına göre) vücudundaki alkol eliminasyon hızını ve kanındaki alkol düzeyinin negatif olması için gereken tahmini süreyi hesaplamak için kullanılır. Ayrıca, kan alkol düzeyine göre içinde bulunduğu (eksitasyon, öfori veya koma gibi) ya da girebileceği olası akut alkol zehirlenme tablosunu verir.

Alkol Belirtileri Kontrol Listesi

Bu rutin bir kimsede bazı temel belirti ve davranışları gözlemleyerek kişinin alkol alıp almadığının tahminine olanak verir.

Promilmetre

Bu rutin, bir kimsenin aldığı toplam alkol miktarına, bu miktarı aldığı süreye ve bazı kişisel özelliklerine (cinsiyet, vücut ağırlığı, boy) bağlı olarak kan alkol düzeyini promil olarak hesaplar.

Tahmini Kreatinin Klirensi

Hesaplanan kreatinin klirensi (tahmini kreatinin klirensi) böbrek fonksiyonunun dğerlendirilmesinde kullanılır. Yaşa, cinse ve kiloya göre hesaplanarak bulunan kreatinin klirensi tek başına kreatinin düzeyine göre glomerüler filtrasyon hızı (GFR)’nin tahmin edilmesi için kullanılır. Tek başına kreatinin düzeyine göre GFR’yi tahmin etmede daha başarılıdır. Yöntemin avantajı idrar toplanmasına ihtiyaç göstermemesidir.

Tahmini Glomerüler Filtrasyon hızı, eGFR

Tahmini Glomerüler Filtrasyon (eGFR) testi renal hasarı saptamak ve böbreklerin durumunu izlemek için kullanılan bir testtir. Kreatinin testi uygulanan hastada hesaplanarak bulunur. Tahmini veya hesaplanan glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) böbrek fonksiyonel kapasitesinin en duyarlı ve spesifik ölçüsüdür. GFR, fonksiyonel nefron sayısının bir göstergesi olarak düşünülebilir.